2026 yil aprel oyida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Astanada “Barqaror kelajakning umumiy tasavvuri” shiori ostida o‘tkazilgan Mintaqaviy ekologik sammit hamda Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi (OQXJ) ta’sischi davlatlari rahbarlari Kengashi yig‘ilishida ishtirok etdi. Ushbu forumlar yakunlari O‘zbekistonning mintaqaviy maydondagi ekologik pozitsiyalanishining mutlaqo yangi darajasini ko‘rsatdi.

Dolzarblik shubhasiz bo‘lib, bu umumiy tahdid ko‘lami bilan tasdiqlanadi. Markaziy Osiyoda harorat o‘rtacha sayyoraviy sur’atlarga nisbatan ikki baravar tez oshmoqda, muzliklarning deyarli uchdan biri allaqachon yo‘qolgan, 80 million gektardan ortiq yerlar degradatsiyaga uchragan. Shu fon’da O‘zbekiston quyidagi aniq tashabbuslarni ilgari surdi, ya’ni “Markaziy Osiyoning toza havosi” davlatlararo konsorsiumini yaratish, ekotovarlar uchun imtiyozli bojxona rejimlari bilan “Yashil savdo koridori”ni ta’sis etish, iqlim loyihalarining yagona investitsiya portfelini shakllantirish, “Markaziy Osiyo Qizil kitobi”ni ishlab chiqish, shuningdek 2027 yilda O‘zbekistonda Butunjahon yoshlar iqlim forumini o‘tkazish.

Alohida e’tiborga loyiq jihat shundaki, Prezident Mirziyoyev 2027-2029 yillar uchun OQXJ prezidenti etib rasman saylandi. Bu hayoti Orol dengizi havzasi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan millionlab insonlar taqdiri uchun real mas’uliyatdir. Bo‘lajak raislikning ustuvor yo‘nalishlari Jamg‘arma tuzilmasini modernizatsiya qilish, uning dasturlarining samaradorligini baholash mexanizmlarini joriy etish va BMTning Ko‘p hamkorli trast jamg‘armasi platformasi orqali moliyalashtirish vositalarini kengaytirishni o‘z ichiga oladi.

Astanada taqdim etilgan yutuqlar o‘lchab bo‘ladigan natijalar bilan mustahkamlangan. Jumladan, suvni tejovchi texnologiyalar O‘zbekistonning sug‘oriladigan yerlarining 60 foizini qamrab oldi, yillik suv tejalishi 10 mlrd. kubometrdan oshdi, “Yashil makon” loyihasi doirasida qariyb bir milliard daraxt ekildi, Parij kelishuvi doirasidagi emissiyalarni qisqartirish majburiyatlari esa muddatidan oldin bajarildi. Umuman olganda, Astanadagi sammit O‘zbekiston ekologik deklaratsiyalarni izchil ravishda aniq siyosiy va texnologik yechimlarga aylantirayotganini yaqqol namoyon etdi.

* Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.