Roza Lyuksemburg jamg‘armasining Markaziy Osiyodagi vakolatxonasi tomonidan JIDU bilan hamkorlikda o‘tkazilgan “Markaziy Osiyo global iqtisodiy o‘zgarishlar qarshisida: baholash va bashorat qilish” mavzusidagi xalqaro konferensiya materiallari asosida chop etilgan maqolalarida Ubaydullo Xo‘jabekov va Ashvin Raguraman qayta tiklanadigan energiyaning Markaziy Osiyo davlatlari uchun yirik tashqi kuchlar o‘rtasidagi raqobatni boshqarish strategik maydoniga aylanganini tahlil qiladilar.
Mualliflar ta’kidlashicha, “yashil” energetika endi faqat rivojlanish ustuvorligi emas, balki O‘zbekiston, Qozog‘iston va Qirg‘iziston kabi mamlakatlar hamkorliklarni xilma-xillashtirish, suverenitetni mustahkamlash va uzoq davom etgan tarkibiy qaramliklarni kamaytirish uchun foydalanayotgan geosiyosiy vositaga aylangan.
Maqolada mintaqaning energetika manzarasini shakllantiruvchi uch asosiy o‘yinchining yondashuvlari taqqoslanadi. Rossiya va Xitoy mavjud infratuzilma, qazilma yoqilg‘i ta’minoti va tez amalga oshiriladigan investitsiya loyihalari orqali tezkor, aniq yechimlarni taklif etuvchilar sifatida tasvirlanadi, garchi bu qaramlikni chuqurlashtirish evaziga bo‘lsa-da. Aksincha, Yevropa Ittifoqi Global Gateway kabi tashabbuslar doirasida qayta tiklanadigan energiyaga investitsiyalarni tartibga solish islohotlari, shaffoflik va barqaror rivojlanish standartlari bilan bog‘laydigan uzoq muddatli, boshqaruvga yo‘naltirilgan modelni ilgari surmoqda.
Yakuniy xulosada, mualliflar Markaziy Osiyo davlatlari buyuk kuchlar raqobatining sust obyekti emasligini ko‘rsatadilar. Aksincha, ular bu raqobatdosh takliflarni faol muvozanatlashtirmoqda va barqarorlikni, siyosiy mustaqillikni va mintaqaviy hamkorlikni oshiradigan ko‘p qutbli energetika kelajagini ta’minlash uchun qayta tiklanadigan energiyadan foydalanmoqdalar. Maqolada “yashil” energetika Markaziy Osiyoning rivojlanayotgan Yevrosiyo va global tartibotdagi o‘rnini qayta belgilashi mumkin bo‘lgan muhim strategik vosita sifatida ko‘rsatilgan.
* Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.
