Nargiza Umarova “The Jamestown Foundation” uchun tayyorlagan tahliliy maqolasida Afg‘onistonni Markaziy Osiyo, Janubiy Kavkaz, Turkiya va Yevropa bozorlari bilan bog‘lovchi muqobil tranzit yo‘li sifatida Lojuvard yo‘lagining ortib borayotgan ahamiyatini tahlil qiladi. Ma’ruzada Yaqin Sharqdagi harbiy ziddiyatlarning kuchayishi hamda Afg‘oniston va Pokiston o‘rtasidagi keskinlikning chuqurlashuvi sharoitida yo‘lakning dolzarbligi yanada oshganiga alohida urg‘u beriladi. Ta’kidlanishicha, ushbu yo‘nalish Kobul uchun tashqi savdo kanallarini diversifikatsiya qilish va nisbatan zaif tranzit yo‘nalishlariga qaramlikni kamaytirishda strategik muhim vosita bo‘la oladi. Shu bilan birga, muallif yo‘lakka nafaqat logistik yechim, balki mintaqaviy bog‘liqlikning kengroq andozalarini qayta shakllantirishga qodir vosita sifatida ham qaralayotganini ko‘rsatib o‘tadi.
Ma’ruzaning markaziy g‘oyasi shundaki, yo‘lakning yanada rivojlantirilishi, xususan, uning Pokiston tomon kengaytirilishi ehtimoli Turkiya, Ozarbayjon va Markaziy Osiyoning ayrim davlatlarini Janubiy Osiyo, Kavkaz va Yevropa o‘rtasidagi savdo oqimlariga chuqurroq integratsiya qilish orqali ularning geosiyosiy rolini sezilarli darajada kuchaytirishi mumkin. Biroq tahlilda bunday o‘zgarishlar Markaziy Osiyoning o‘zida tranzit ahamiyati muvozanatini o‘zgartirishi, O‘zbekiston va Qozog‘istonning shimol-janub hamda qit’alararo yo‘nalishlardagi mavjud mavqelarini zaiflashtirishi mumkinligi ham ta’kidlanadi. Shu ma’noda, ma’ruza nafaqat transport masalalari bilan cheklanib, balki yangi infratuzilma loyihalari mintaqaviy ta’sir, bog‘liqlik va strategik ahamiyat uchun kechayotgan kengroq kurashning bir qismiga aylanib borayotganini ham atroflicha baholaydi.
Ushbu tahliliy ma’ruza Afg‘onistondagi va uning atrofidagi transport yo‘laklarini shunchaki texnik infratuzilma tashabbuslari emas, balki savdo geografiyasi, mintaqaviy raqobat va Yevroosiyo bog‘liqligining kelajakdagi me’morchiligiga bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi geosiyosiy loyihalar sifatida tushunish kerakligini ko‘rsatib berishi bilan ayniqsa qimmatlidir. Umarova Lojuvard yo‘lagini boshqa temiryo‘l va logistika tashabbuslari bilan bog‘lash orqali yo‘nalishlar ustidan nazorat uchun kurash ayni paytda jadal o‘zgarayotgan makromintaqada iqtisodiy imkoniyatlar va siyosiy salmoqni qayta taqsimlash uchun kurashga aylanib borayotganini ochib beradi.
“Jamestown” veb-saytida o‘qing
* Istiqbolli xalqaro tadqiqotlar instituti (IXTI) hech qanday masalada muassasaviy nuqtai nazarni bildirmaydi; bu yerda keltirilgan fikrlar faqatgina muallif yoki mualliflarga tegishli bo‘lib, ular IXTIning qarashlarini aks ettirmaydi.
